محاسبه حقوق خالص و مالیات ۱۴۰۵

از ناخالص تا خالص، چه چیزهایی کم می‌شود؟

عددی که در قرارداد نوشته شده «ناخالص» است. آنچه به حسابت واریز می‌شود بعد از دو کسری اصلی به دست می‌آید:

خالص = ناخالص − بیمهٔ سهم کارگر (۷٪) − مالیات پلکانیِ (ناخالص − بیمهٔ سهم کارگر)

۱. بیمهٔ تأمین اجتماعی

سهم تو ۷ درصد از حقوق و مزایای مشمول بیمه است. کارفرما هم جداگانه ۲۳ درصد می‌پردازد (۲۰٪ بیمه + ۳٪ بیکاری) — ولی آن از جیب تو کم نمی‌شود و در فیش حقوقی‌ات هم نمی‌آید.

حق بیمه‌ای که از حقوقت کسر می‌شود، از درآمد مشمول مالیات هم کم می‌شود؛ یعنی مالیات روی «ناخالص منهای بیمه» حساب می‌شود، نه روی کل ناخالص. پیش‌تر فقط دوهفتم این بیمه معاف بود، ولی دیوان عدالت اداری آن محدودیت را باطل کرد و این ماشین‌حساب کل سهم بیمهٔ کارگر را کسر می‌کند. اگر حسابداری شرکتت هنوز دوهفتم را اعمال می‌کند، مالیات فیشت کمی بیشتر از این عدد درمی‌آید.

۲. مالیات حقوق، پلکانی است

رایج‌ترین سوءتفاهم دربارهٔ مالیات حقوق همین‌جاست: خیلی‌ها فکر می‌کنند اگر حقوقشان از یک حد بگذرد، کل حقوقشان با نرخ بالاتر مالیات می‌خورد. این‌طور نیست. هر پله فقط روی همان بخشی از حقوق که داخل آن پله می‌افتد اعمال می‌شود.

یعنی بخش اول حقوقت (تا سقف معافیت) اصلاً مالیات ندارد، بخش بعدی با ۱۰٪، بخش بعدی با ۱۵٪ و همین‌طور بالا. به همین دلیل هیچ‌وقت پیش نمی‌آید که کمی افزایش حقوق باعث شود خالص دریافتی‌ات کمتر شود.

سقف معافیت

پلهٔ اول با نرخ صفر همان معافیت مالیاتی است که هر سال در قانون بودجه تعیین می‌شود. در سال ۱۴۰۵ این سقف ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان در ماه است (سالانه ۴۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان)؛ حقوق مشمولِ زیر این سقف اصلاً مالیات ندارد.

چه چیزهایی در این محاسبه نیست

• کسورات اختیاری مثل وام، صندوق قرض‌الحسنه یا بیمهٔ تکمیلی که هر شرکت جدا اعمال می‌کند.
• معافیت‌های خاص (مناطق محروم، ایثارگران و…) که نرخ مؤثر را پایین می‌آورند.
• حق اولاد مشمول مالیات هست ولی مشمول بیمه نیست؛ اگر آن را در ناخالص وارد کرده‌ای، بیمهٔ واقعی‌ات کمی کمتر از این عدد است.
• عیدی و سنوات که قواعد مالیاتی جداگانه دارند — برای آن‌ها محاسبه عیدی و سنوات را ببین.

پس این عدد یک برآورد دقیق ولی کلی است؛ فیش حقوقی رسمی‌ات همیشه ملاک نهایی است.

حقوقت را ماه‌به‌ماه دنبال کن

در جیب شغل و شرایط قراردادت را یک بار ثبت می‌کنی و بعد هر ماه فیش حقوقی کاملت — با اضافه‌کاری، شب‌کاری، بیمه و مالیات — خودکار ساخته می‌شود و در گزارش جریان نقدی‌ات هم می‌نشیند.

پله‌های مالیاتی بر پایهٔ قانون بودجهٔ سال ۱۴۰۵ است. این پله‌ها هر سال در قانون بودجه به‌روز می‌شوند.