پس انداز برای هزینه های درمان؛ صندوق سلامت خانواده

هزینه های درمان معمولا در بدترین زمان سر می رسند: وسط ماه، بعد از قسط، وقتی حساب تقریبا خالی است. کشیدن یک دندان، عینک تازه برای بچه، چند جلسه فیزیوتراپی یا آزمایش های دوره ای پدر و مادر، هر کدام به تنهایی می تواند بودجه یک ماه را به هم بریزد. خیلی از خانواده ها این هزینه ها را غیر قابل پیش بینی می دانند، در حالی که بخش بزرگی از آنها هر سال به شکلی تکرار می شوند.

پاسخ کوتاه: صندوق سلامت خانواده یعنی حسابی جدا که هر ماه مبلغ مشخصی برای هزینه های درمانی قابل انتظار در آن کنار می گذارید. برای ساختن آن، هزینه های درمان سال گذشته را جمع بزنید، هزینه های تکرار شونده را از اتفاقی جدا کنید، برآورد سالانه را به دوازده قسمت کنید و همان مبلغ را هر ماه جدا کنید. این صندوق جایگزین صندوق اضطراری نیست؛ کنار آن کار می کند.

این مقاله درباره برنامه ریزی مالی برای هزینه های درمان است، نه توصیه پزشکی یا بیمه ای. برای تصمیم های درمانی با پزشک، و برای جزئیات پوشش بیمه با بیمه گر خود مشورت کنید.

صندوق سلامت خانواده با صندوق اضطراری چه فرقی دارد؟

صندوق اضطراری برای شوک های بزرگ و ناگهانی است: از دست دادن شغل، تعمیر اساسی خانه یا یک اتفاق جدی که درآمد را قطع می کند. معمولا بر اساس چند ماه هزینه زندگی تعیین می شود و قرار است به ندرت از آن برداشت شود.

صندوق سلامت اما یک صندوق هدف دار است که به طور منظم پر و خالی می شود. دندانپزشکی، عینک، ویزیت و آزمایش دوره ای، داروی ماهانه یا سهم شما از هزینه ها بعد از بیمه، اتفاق های نادر نیستند؛ فقط زمان دقیق شان معلوم نیست. اگر این هزینه ها را از صندوق اضطراری بپردازید، آن صندوق آرام آرام خالی می شود و روزی که یک اتفاق بزرگ پیش بیاید، آماده نیست.

کدام هزینه های درمانی را پوشش دهد؟

قبل از عدد گذاشتن، فهرست کنید خانواده شما معمولا برای چه چیزهایی هزینه درمان دارد. هزینه ها را در سه گروه قرار دهید:

هزینه های منظم و قابل پیش بینی

• داروهای مصرفی ماهانه، به خصوص برای بیماری های مزمن
• ویزیت ها و آزمایش های دوره ای
• هزینه های مراقبتی تکرار شونده مثل فیزیوتراپی یا جلسات درمانی که از قبل برنامه دارند

هزینه های سالانه با زمان نامشخص

• دندانپزشکی و جرم گیری
• عینک، لنز یا معاینه چشم
• سهم خودتان از هزینه ها بعد از بیمه، یعنی فرانشیز و مبالغی که بیمه پوشش نمی دهد
• حق بیمه تکمیلی، اگر به صورت سالانه یا یکجا پرداخت می شود

هزینه های نامنظم و بزرگ

• جراحی یا بستری پیش بینی نشده
• درمان های طولانی که از سقف بیمه بیشتر می شوند

گروه اول و دوم هسته اصلی صندوق سلامت هستند. گروه سوم را نمی شود دقیق برآورد کرد؛ بهتر است بیمه، صندوق اضطراری و یک حاشیه اطمینان در صندوق سلامت آن را پوشش دهند.

چقدر برای هزینه های درمان پس انداز کنیم؟

بهترین مبنا، عددهای واقعی خود شماست، نه میانگینی که از جای دیگر شنیده اید. مراحل:

1. هزینه های درمان ۱۲ ماه گذشته را جمع بزنید. از پیامک های بانکی، رسیدها یا دفتر حساب خانواده استفاده کنید.
2. هزینه های یکباره استثنایی را جدا کنید. اگر پارسال جراحی خاصی داشتید که تکرار نمی شود، آن را از برآورد منظم بیرون بگذارید.
3. تغییرات امسال را اضافه کنید. عضو جدید خانواده، سن بالاتر والدین، ارتودنسی برنامه ریزی شده یا یک درمان تازه.
4. رشد قیمت را در نظر بگیرید. هزینه دارو و خدمات درمانی هم مثل بقیه قیمت ها تغییر می کند؛ یک حاشیه محتاطانه بگذارید.
5. جمع سالانه را بر ۱۲ تقسیم کنید. این مبلغ پس انداز ماهانه صندوق سلامت شماست.

مثال: خانواده چهار نفره

فرض کنید برآورد یک خانواده چهار نفره برای سال آینده این است (همه اعداد فرضی و گرد شده اند):

با تقسیم ۳۲ میلیون بر ۱۲، پس انداز ماهانه حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان می شود. اگر این عدد برای بودجه فعلی سنگین است، از مبلغ کمتر شروع کنید و موارد کم فوریت تر مثل عینک را به زمانی منتقل کنید که صندوق به اندازه کافی پر شده است.

صندوق سلامت را کجا و چطور نگه داریم؟

• حساب جدا: پول صندوق سلامت را از حساب خرج روزمره جدا کنید تا ناخواسته خرج نشود.
• دسترسی سریع: این پول باید هر لحظه قابل برداشت باشد. قفل کردن آن در جایی که برداشتش زمان بر یا پرهزینه است، هدف صندوق را از بین می برد.
• واریز خودکار در روز حقوق: اول ماه، قبل از هر خرجی، سهم صندوق را منتقل کنید.
• پر کردن دوباره: هر برداشت را در ماه های بعد جبران کنید؛ مثلا با کمی بیشتر گذاشتن تا موجودی به سطح هدف برگردد.

نقش بیمه در صندوق سلامت

بیمه پایه و بیمه تکمیلی بخشی از هزینه ها را پوشش می دهند، اما تقریبا همیشه سهمی برای خود شما باقی می ماند: فرانشیز، سقف پوشش، خدماتی که در قرارداد نیستند و هزینه هایی که باید اول پرداخت و بعد پیگیری کنید. پیشنهاد عملی:

• قرارداد بیمه خود را یک بار با دقت بخوانید و فهرست کنید چه چیزهایی تحت پوشش نیست. همین فهرست بخشی از برآورد صندوق سلامت است.
• اگر بیمه هزینه را بعد از ارائه مدارک برمی گرداند، صندوق سلامت پول را زودتر فراهم می کند و بعد از دریافت، مبلغ به صندوق برمی گردد.
• تاریخ تمدید بیمه را جایی ثبت کنید که فراموش نشود. در جیب می توانید برای تمدید بیمه یا هر پرداخت دوره ای دیگر یادآور تعریف کنید.

اشتباهات رایج

• یکی کردن با صندوق اضطراری: دو صندوق دو کار متفاوت دارند؛ اگر یکی شوند، هیچ کدام کارشان را درست انجام نمی دهند.
• برآورد از روی حدس: عدد واقعی سال گذشته تقریبا همیشه از حدس ذهنی دقیق تر است.
• فراموش کردن والدین: اگر در هزینه درمان پدر و مادر سهم دارید، آن سهم هم باید در برآورد بیاید.
• استفاده برای خرج های غیر درمانی: صندوق سلامت برای خرید های عادی نیست؛ برداشت های کوچک متفرقه آن را بی اثر می کنند.
• بازبینی نکردن: هر سال، یا بعد از هر تغییر مهم در خانواده، برآورد را به روز کنید.

جیب چطور در ساختن صندوق سلامت کمک می کند؟

بزرگ ترین مشکل این است که بیشتر خانواده ها نمی دانند پارسال دقیقا چقدر خرج درمان کرده اند. اگر هزینه ها را در دسته ای مثل «درمان» ثبت کنید، در گزارش های مالی جیب می بینید هر ماه و در طول سال چقدر برای درمان رفته است و برآورد صندوق از حدس به عدد واقعی تبدیل می شود. برای ثبت منظم، راهنمای دسته بندی هزینه ها کمک می کند.

در قابلیت هدف پس انداز جیب هم می توانید صندوق سلامت را به عنوان یک هدف تعریف کنید و پیشرفت آن را ببینید. در اندروید، تراکنش های پیامک بانکی به صورت آماده پیشنهاد می شوند و فقط با تایید شما ثبت می شوند. اگر می خواهید صندوق سلامت را در کنار بقیه بودجه خانه ببینید، مقاله بودجه بندی خانواده را هم بخوانید.

برای شروع، همین امروز هزینه های درمان سال گذشته را در یک دسته جدا جمع بزنید؛ این عدد نقطه شروع صندوق سلامت خانواده شماست.

سوالات متداول

صندوق سلامت خانواده چیست؟

حسابی جدا برای پرداخت هزینه های درمانی قابل انتظار مثل دندانپزشکی، دارو، عینک، آزمایش های دوره ای و سهم شما از هزینه ها بعد از بیمه. هر ماه مبلغ ثابتی در آن گذاشته می شود.

آیا با وجود بیمه تکمیلی هم به صندوق سلامت نیاز داریم؟

معمولا بله. بیمه همه هزینه ها را پوشش نمی دهد و فرانشیز، سقف پوشش و خدمات خارج از قرارداد به عهده خود شماست. صندوق سلامت همین سهم را تامین می کند.

برای هزینه های درمان ماهانه چقدر پس انداز کنیم؟

جمع هزینه های درمان ۱۲ ماه گذشته را، بدون موارد استثنایی یکباره، با تغییرات امسال و یک حاشیه اطمینان تنظیم کنید و بر ۱۲ تقسیم کنید. عدد به دست آمده مبلغ ماهانه است.

اگر هزینه درمان از موجودی صندوق سلامت بیشتر شد چه کنیم؟

مازاد را از صندوق اضطراری بپردازید و در ماه های بعد هر دو صندوق را دوباره پر کنید. اگر این اتفاق زیاد تکرار می شود، برآورد سالانه را بالا ببرید.

پول صندوق سلامت را کجا نگه داریم؟

جایی که جدا از خرج روزمره باشد و هر زمان بدون هزینه و تاخیر قابل برداشت باشد. در صندوق سلامت، در دسترس بودن پول مهم تر از بازده آن است.