پس انداز با حقوق کارمندی؛ راهنمای عملی پس انداز ماهانه از حقوق ثابت

بسیاری از کارمندان هر ماه منتظر روز واریز حقوق هستند، اما تا آخر ماه بخش بزرگی از همین حقوق خرج می شود و چیزی برای پس انداز باقی نمی ماند. معمولا تصور می شود مشکل اصلی حقوق کم است؛ اما در بسیاری از موارد مشکل واقعی نبود یک سیستم مشخص برای تقسیم حقوق بین هزینه ها و پس انداز است.

پاسخ مستقیم: پس انداز با حقوق کارمندی با یک روش ساده شروع می شود. حقوق خالص خود را دقیق بدانید، بلافاصله بعد از واریز حقوق سهم پس انداز را کنار بگذارید، برای هر دسته هزینه سقف مشخص کنید و هر ماه عملکرد مالی خود را مرور کنید. اگر این چهار کار را منظم انجام دهید، حتی با حقوق متوسط هم می شود هر ماه مبلغی را پس انداز کرد.

چرا پس انداز با حقوق کارمندی چالش متفاوتی دارد؟

شرایط یک کارمند حقوق بگیر با کسی که درآمد متغیر دارد تفاوت اساسی دارد. حقوق ثابت ماهانه از چند نظر برنامه ریزی مالی را ساده تر می کند، اما در عین حال یک ریسک پنهان هم دارد.

ویژگی های حقوق ثابت که برنامه ریزی را ساده می کند

اولین ویژگی حقوق ثابت، پیش بینی پذیر بودن آن است. شما از قبل می دانید چه روزی حقوق می گیرید و مبلغ آن چقدر است. این پیش بینی پذیری به شما اجازه می دهد برای کل ماه برنامه ریزی کنید.

دومین ویژگی، چرخه منظم دریافت حقوق است. هر ماه یک نقطه شروع مشخص دارید و می توانید یک سیستم ثابت بسازید که در همان روز اول ماه اجرا شود.

اما ریسک پنهان این است که وقتی درآمد ثابت است، خرج ها هم تمایل دارند ثابت و حتی افزایشی شوند. خیلی از کارمندان عادت می کنند هر ماه همان مقدار قبلی را خرج کنند و هر افزایش حقوقی را بلافاصله به هزینه های ثابت اضافه کنند. به همین دلیل است که پس انداز بدون سیستم، حتی با حقوق خوب هم اتفاق نمی افتد.

گام اول: حقوق خالص خود را دقیق بدانید

بسیاری از کارمندان عددی را که در قرارداد نوشته شده به عنوان حقوق خود می شناسند، اما مبلغی که واقعا به حسابشان واریز می شود با آن عدد تفاوت دارد. برای برنامه ریزی مالی باید از عدد واقعی شروع کنید، نه عدد قرارداد.

تفاوت حقوق ناخالص و حقوق خالص

حقوق ناخالص مبلغی است که در قرارداد یا فیش حقوقی به عنوان حقوق پایه و مزایا دیده می شود. حقوق خالص مبلغی است که بعد از کسر سهم بیمه تامین اجتماعی و مالیات بر درآمد به حساب شما واریز می شود.

برای محاسبه حقوق خالص باید سهم بیمه و مالیات را از حقوق ناخالص کم کنید. این محاسبه اگر دستی انجام شود ممکن است پیچیده و خطا خیز باشد. می توانید از ابزار محاسبه حقوق خالص استفاده کنید تا با وارد کردن حقوق ناخالص، مبلغ واقعی دریافتی را ببینید.

نکته مهم این است که پس انداز باید بر اساس حقوق خالص برنامه ریزی شود، نه حقوق ناخالص. اگر از عدد قرارداد برای بودجه بندی استفاده کنید، در میانه ماه متوجه می شوید پولی که انتظار داشتید در حساب نیست.

گام دوم: روز دریافت حقوق را نقطه شروع پس انداز کنید

بعد از اینکه حقوق خالص خود را دانستید، مهم ترین تصمیم این است که پس انداز را در چه زمانی از ماه انجام دهید. اکثر کارمندان قصد دارند آخر ماه هرچه مانده را پس انداز کنند، اما معمولا تا آخر ماه چیزی باقی نمی ماند.

چرا اول به خودت پرداخت کنی جواب می دهد؟

روش «اول به خودت پرداخت کن» یعنی بلافاصله بعد از واریز حقوق، سهم پس انداز را به حساب جداگانه یا هدف مشخص منتقل کنید و بعد با باقی مانده حقوق، هزینه های ماه را مدیریت کنید.

دلیل موفقیت این روش ساده است: پس انداز به یک هزینه ثابت تبدیل می شود که در اول ماه پرداخت می شود، نه یک کار باقی مانده برای آخر ماه. وقتی پول پس انداز اول ماه کنار گذاشته شود، دیگر درگیر هزینه های روزمره نمی شود و احتمال خرج شدن آن بسیار کم می شود.

این روش یک اثر روانی هم دارد. وقتی می دانید بخشی از حقوق از قبل کنار رفته، برای باقی مانده بودجه دقیق تری دارید و راحت تر سقف خرج را رعایت می کنید.

گام سوم: هزینه های ثابت و متغیر را جدا کنید

برای اینکه سقف خرج واقع بینانه تعیین کنید، اول باید هزینه های ماهانه خود را بشناسید. بهترین راه این است که هزینه ها را به دو گروه ثابت و متغیر تقسیم کنید.

فهرست هزینه های ثابت

هزینه های ثابت هزینه هایی هستند که هر ماه تقریبا مبلغ مشخصی دارند و نمی توان به راحتی آن ها را کم یا حذف کرد. مثل اجاره خانه، قسط وام، قبض های آب و برق و گاز، حق اشتراک اینترنت و هزینه رفت و آمد ثابت.

فهرست هزینه های متغیر

هزینه های متغیر هزینه هایی هستند که مبلغ آن ها به تصمیم شما بستگی دارد و می توان آن ها را کنترل کرد. مثل خوراک، خریدهای روزمره، تفریح، پوشاک و هزینه های مهمانی.

جداسازی این دو گروه به شما نشان می دهد کدام بخش از حقوق واقعا قابل انعطاف است. بیشتر فرصت پس انداز در مدیریت هزینه های متغیر است، نه در فشار آوردن به هزینه های ثابت.

برای اینکه این جداسازی بر اساس واقعیت باشد، حداقل یک ماه هزینه های خود را ثبت کنید. ثبت دستی هزینه ها برای بسیاری از افراد خسته کننده است؛ می توانید از ثبت خودکار تراکنش از پیامک بانک استفاده کنید تا جیب تراکنش را از روی پیامک بانکی آماده کند و با تایید شما ثبت شود. جیب هیچ وقت خودش هزینه را ثبت یا دسته بندی نمی کند؛ فقط پیشنهاد می دهد و ثبت نهایی همیشه با تایید شماست.

گام چهارم: برای هر دسته سقف خرج تعیین کنید

بعد از شناخت هزینه ها، نوبت به تعیین سقف خرج می رسد. سقف خرج یعنی حداکثر مبلغی که در هر ماه برای هر دسته هزینه مجاز هستید خرج کنید. این کار با بودجه بندی انجام می شود.

روش پاکت نامه

روش پاکت نامه یکی از قدیمی ترین و ساده ترین روش های بودجه بندی است. در نسخه سنتی، حقوق ماهانه به چند پاکت تقسیم می شود و هر پاکت به یک دسته هزینه اختصاص دارد. وقتی پول یک پاکت تمام شد، دیگر در آن دسته خرج نمی کنید.

نسخه مدرن این روش با اپلیکیشن انجام می شود. به جای پاکت فیزیکی، برای هر دسته یک سقف مشخص تعریف می کنید و خرج هر دسته را نسبت به همان سقف پیگیری می کنید. با بودجه بندی ماهانه در جیب می توانید برای هر دسته سقف تعیین کنید و پیش از رسیدن به سقف، هشدار دریافت کنید.

قانون ۵۰ ۳۰ ۲۰

یک روش دیگر برای تقسیم حقوق، قانون ۵۰ ۳۰ ۲۰ است. در این قانون درآمد خالص به سه بخش تقسیم می شود: ۵۰ درصد برای نیازها، ۳۰ درصد برای خواسته ها و ۲۰ درصد برای پس انداز.

این قانون یک نقطه شروع خوب است اما عدد ثابتی نیست. اگر شرایط شما متفاوت است، می توانید درصدها را تغییر دهید. مهم این است که سهم پس انداز مشخص باشد و اول ماه کنار گذاشته شود.

گام پنجم: پس انداز را هدف دار کنید

پس اندازی که هدف ندارد، معمولا دوام نمی آورد. وقتی می دانید برای چه چیزی پس انداز می کنید، انگیزه بیشتری برای رعایت سقف خرج دارید.

هدف مشخص و قابل اندازه گیری

یک هدف مالی خوب باید مشخص و قابل اندازه گیری باشد. به جای «می خواهم پس انداز کنم» بگویید «می خواهم تا دو سال دیگر برای خرید یک خودرو مبلغ مشخصی پس انداز کنم». وقتی هدف مشخص باشد، می دانید هر ماه چقدر باید کنار بگذارید و چقدر تا رسیدن به هدف فاصله دارید.

تنظیم هدف بر اساس ارزش واقعی

یکی از چالش های پس انداز تومانی این است که تورم ارزش پول را کم می کند. برای همین بهتر است هدف خود را بر اساس ارزش واقعی تعریف کنید. با هدف پس انداز در جیب می توانید هدف را بر پایه گرم طلا یا دلار تعریف کنید و پیشرفت واقعی خود را نسبت به تورم ببینید.

همچنین قبل از هر هدف دیگری، بهتر است صندوق اضطراری بسازید. صندوق اضطراری پس اندازی است برای هزینه های پیش بینی نشده مثل تعمیرات، هزینه درمان یا از دست دادن موقت شغل. داشتن این صندوق باعث می شود برای هر اتفاق غیرمنتظره مجبور نشوید پس انداز اصلی خود را خرج کنید.

گام ششم: هر ماه عملکرد مالی خود را مرور کنید

بودجه بندی یک بار انجام نمی شود. هر ماه باید عملکرد مالی خود را بررسی کنید و ببینید چقدر به بودجه پایبند بوده اید.

مقایسه خرج ماه با بودجه

در پایان هر ماه، خرج واقعی هر دسته را با سقف همان دسته مقایسه کنید. این مقایسه نشان می دهد کدام دسته ها از سقف عبور کرده اند و کدام دسته ها کمتر از سقف خرج شده اند. با گزارش و نمودار مالی می توانید هزینه ها و درآمد خود را به صورت نمودار ببینید و روند ماه به ماه را مقایسه کنید.

اصلاح سقف ها برای ماه بعد

اگر در یک دسته چند ماه متوالی از سقف عبور می کنید، سقف آن دسته واقع بینانه نیست و باید اصلاح شود. اگر در دسته ای همیشه کمتر از سقف خرج می کنید، می توان سقف را کم کرد و مبلغ آزاد شده را به پس انداز اضافه کرد. بودجه یک ابزار زنده است و باید هر ماه بر اساس واقعیت تنظیم شود.

اگر هنوز شروع نکرده اید، همین امروز اولین قدم را بردارید. جیب را رایگان نصب کنید و از همین ماه حقوق خود را بین هزینه ها و پس انداز تقسیم کنید. جیب فقط پیشنهاد می دهد و ثبت نهایی همیشه با تایید شماست.

اشتباهات رایج کارمندان در پس انداز

بسیاری از کارمندان با وجود تلاش زیاد نمی توانند پس انداز کنند، چون دچار چند اشتباه رایج می شوند:

• پس انداز را به آخر ماه موکول می کنند؛ در حالی که باید اول ماه انجام شود.
• هدف مشخصی برای پس انداز ندارند و به همین دلیل انگیزه خود را از دست می دهند.
• هزینه های کوچک روزمره را نادیده می گیرند؛ در حالی که جمع همین هزینه های کوچک می شود بخش بزرگی از خرج ماهانه.
• خود را با دیگران مقایسه می کنند و برای شبیه شدن به سبک زندگی دیگران بیش از حد خرج می کنند.
• سقف خرج را ماه به ماه تغییر می دهند و به همین دلیل بودجه هرگز واقعا اجرا نمی شود.
• هر افزایش حقوق را بلافاصله به هزینه های ثابت اضافه می کنند و اجازه نمی دهند پس انداز رشد کند.

سوال های پرتکرار درباره پس انداز با حقوق کارمندی

در این بخش به چند سوال پرتکرار درباره پس انداز از حقوق ثابت پاسخ می دهیم.

چقدر از حقوق کارمندی را باید پس انداز کنیم؟

هیچ عدد ثابتی برای همه وجود ندارد. یک نقطه شروع رایج، پس انداز ده تا بیست درصد از حقوق خالص است، اما عدد مناسب به هزینه های ثابت، بدهی ها و اهداف شما بستگی دارد. مهم تر از عدد، منظم بودن پس انداز است؛ حتی مبلغ کوچک که هر ماه کنار گذاشته شود، بهتر از مبلغ بزرگ اما نامنظم است.

اگر حقوقم کم است باز هم می توانم پس انداز کنم؟

بله. پس انداز با حقوق کم شدنی است، به شرطی که اول هزینه ها را ثبت کنید، هزینه های متغیر را کنترل کنید و مبلغ کوچکی را اول ماه کنار بگذارید. شروع با مبلغ کم و منظم، عادت پس انداز را می سازد و بعدا با افزایش حقوق می توان مبلغ را بیشتر کرد.

پس انداز را اول ماه کنار بگذارم یا آخر ماه؟

اول ماه، بلافاصله بعد از واریز حقوق. اگر پس انداز را به آخر ماه موکول کنید، احتمال اینکه چیزی باقی بماند بسیار کم است. با روش «اول به خودت پرداخت کن» پس انداز به یک هزینه ثابت تبدیل می شود و احتمال موفقیت آن بسیار بیشتر است.

اگر هزینه پیش بینی نشده ای پیش بیاید پس انداز را دست بزنم؟

برای همین موضوع است که صندوق اضطراری ساخته می شود. هزینه های پیش بینی نشده را اول از صندوق اضطراری پرداخت کنید تا پس انداز اصلی شما دست نخورده بماند. اگر صندوق اضطراری ندارید، بعد از این اتفاق، ساخت آن را به اولین اولویت تبدیل کنید.