چقدر از درآمد را پس انداز کنیم؟ قانون های مالی شخصی

سوال «چقدر از درآمد را پس انداز کنیم؟» شاید ساده به نظر برسد، اما جوابش برای هر کس فرق می کند. یک کارمند تازه کار، یک خانواده با دو فرزند و یک فرد با قسط سنگین، هر کدام باید سهم متفاوتی از درآمد را کنار بگذارند. خیلی ها دنبال یک عدد ثابت و آماده می گردند: ده درصد، بیست درصد، سی درصد. اما واقعیت این است که هیچ عدد جادویی برای همه وجود ندارد و بهترین جواب، چارچوبی است که با شرایط خودتان تنظیم شود. در این مقاله چند قانون معروف مالی شخصی را بررسی می کنیم و یک روش قدم به قدم برای محاسبه درصد مناسب خودتان ارائه می دهیم.

پاسخ کوتاه: چند درصد از درآمد را پس انداز کنیم؟

پاسخ کوتاه و مستقیم این است: هیچ درصد ثابتی برای همه وجود ندارد، اما چارچوب های مالی معروف معمولا پیشنهاد می کنند بین ۱۰ تا ۲۰ درصد از درآمد خالص ماهانه را پس انداز کنید. قانون ۵۰ ۳۰ ۲۰ سهم پس انداز را ۲۰ درصد تعیین می کند و قانون ۷۰ ۲۰ ۱۰ حدود ۱۰ درصد را پیشنهاد می دهد.

عدد دقیق شما به چند چیز بستگی دارد: هزینه های اجباری، بدهی و قسط، مرحله زندگی، هدف مالی و حتی میزان آمادگی شما برای ثبت و پیگیری هزینه ها. اگر تازه شروع کرده اید، لازم نیست از همان ماه اول ۲۰ درصد کنار بگذارید. شروع با ۵ یا ۱۰ درصد و بالا بردن تدریجی آن، بسیار واقع بینانه تر از یک شروع سنگین و رها کردن بعد از دو ماه است.

چرا درصد پس انداز برای همه یکسان نیست؟

وقتی کسی می پرسد «چند درصد از درآمد را پس انداز کنیم؟»، معمولا انتظار دارد یک عدد بشنود و تمام. اما یک درصد واحد نمی تواند برای همه جواب بدهد، چون شرایط مالی افراد با هم تفاوت اساسی دارد.

عوامل مهمی که درصد مناسب را تغییر می دهند:

• میزان درآمد: کسی که درآمدش فقط هزینه های ضروری را پوشش می دهد، نمی تواند همان درصد کسی را پس انداز کند که مازاد درآمد قابل توجهی دارد.
• هزینه های اجباری: اجاره، قبوض، خوراک و حمل و نقل، بخشی از درآمد را از قبل درگیر می کنند. هرچه این سهم بزرگ تر باشد، فضای کمتری برای پس انداز می ماند.
• بدهی و قسط: اگر قسط وام دارید، ابتدا باید بدهی را مدیریت کنید. گاهی پرداخت زودتر بدهی از پس انداز کردن مهم تر است.
• مرحله زندگی: یک دانشجو، یک تازه کار، یک خانواده با فرزند و یک فرد نزدیک به بازنشستگی، هر کدام اولویت ها و ظرفیت های متفاوتی دارند.
• هدف مالی: هدف های کوتاه مدت مثل سفر یا خرید، با هدف های بلند مدت مثل خانه یا بازنشستگی، درصد و روش متفاوتی می خواهند.
• تورم: در شرایط تورمی، پس انداز صرفا تومانی ممکن است ارزش خود را از دست بدهد. به همین دلیل در کنار درصد پس انداز، باید فکر کنید پول را در چه چیزی نگه دارید.

به همین دلیل، به جای جستجوی یک عدد ثابت، بهتر است یک قانون مالی انتخاب کنید و آن را بر اساس شرایط خودتان تنظیم کنید.

قانون های معروف مالی شخصی برای تعیین سهم پس انداز

قانون های مالی شخصی ابزار تصمیم گیری هستند، نه عدد جادویی. هر کدام یک نگاه متفاوت به تقسیم درآمد دارند و می توانند نقطه شروع خوبی باشند.

قانون ۵۰ ۳۰ ۲۰

قانون ۵۰ ۳۰ ۲۰ یکی از شناخته شده ترین چارچوب های بودجه بندی است. در این قانون درآمد خالص به سه بخش تقسیم می شود:

• ۵۰ درصد برای نیازها: اجاره، قبوض، خوراک، حمل و نقل و سایر هزینه های ضروری
• ۳۰ درصد برای خواسته ها: تفریح، رستوران، خریدهای غیر ضروری
• ۲۰ درصد برای پس انداز و پرداخت بدهی

سهم ۲۰ درصدی پس انداز در این قانون، برای خیلی از افراد نقطه شروع مناسبی است. اگر می خواهید این قانون را کامل تر بشناسید، مقاله قانون ۵۰ ۳۰ ۲۰ را بخوانید.

قانون ۷۰ ۲۰ ۱۰

قانون ۷۰ ۲۰ ۱۰ نسخه ساده تری است: ۷۰ درصد درآمد برای هزینه های زندگی، ۲۰ درصد برای پس انداز و ۱۰ درصد برای سرمایه گذاری یا پرداخت بدهی. این قانون برای کسانی مناسب است که می خواهند سهم پس انداز و سرمایه گذاری را جدا نگه دارند.

البته نسخه های متفاوتی از این قانون وجود دارد و بعضی ۷۰ درصد را به هزینه های زندگی و ۳۰ درصد را به پس انداز و سرمایه گذاری اختصاص می دهند. نکته مهم این است که قانون را به عنوان یک راهنما ببینید، نه یک دستور ثابت.

اول خودت را پرداخت کن

این روش به جای تعیین درصد، روی ترتیب پرداخت تمرکز دارد. یعنی به محض دریافت حقوق، اول مبلغ پس انداز را کنار بگذارید و بعد بقیه را خرج کنید. این کار یک مزیت مهم دارد: پس انداز دیگر به «هرچه آخر ماه ماند» وابسته نیست.

بسیاری از افراد قصد دارند آخر ماه پس انداز کنند، اما تا آخر ماه پولی باقی نمی ماند. وقتی اول ماه پس انداز را جدا می کنید، آن مبلغ از دسترس هزینه های روزمره خارج می شود.

افزایش تدریجی درصد پس انداز

اگر الان نمی توانید ۲۰ درصد کنار بگذارید، از یک عدد کوچک شروع کنید. مثلا ماه اول ۵ درصد، ماه سوم ۷ درصد و به همین ترتیب. هر بار که حقوق تان افزایش پیدا می کند، بخشی از افزایش را به پس انداز اضافه کنید. این روش فشار روانی کمتری دارد و به مرور تبدیل به عادت می شود.

چطور درصد مناسب خودت را محاسبه کنی؟

به جای کپی کردن عدد دیگران، درصد خودتان را بر اساس واقعیت مالی خودتان محاسبه کنید. این چهار گام را دنبال کنید:

گام اول: درآمد خالص ماهانه را مشخص کن

درآمد خالص یعنی پولی که واقعا به دست شما می رسد، بعد از کسر بیمه، مالیات و سایر کسورات. اگر درآمد متغیر دارید، میانگین چند ماه اخیر را مبنا قرار دهید.

گام دوم: هزینه های اجباری را جدا کن

هزینه های اجباری آن هایی هستند که نمی توانید به سادگی حذفشان کنید: اجاره یا قسط خانه، قبوض، خوراک، حمل و نقل و قسط های اجباری. این هزینه ها را از درآمد کم کنید تا ببینید چقدر مازاد دارید.

برای این کار باید بدانید پول تان دقیقا کجا خرج می شود. اگر هنوز هزینه ها را ثبت نمی کنید، یک ماه ثبت منظم تراکنش ها می تواند تصویر واقعی به شما بدهد.

گام سوم: سهم پس انداز را تعیین کن

از مازاد درآمد، ابتدا سهم صندوق اضطراری و هدف های کوتاه مدت را مشخص کنید و بعد سهم پس انداز بلند مدت. اگر مازاد کمی دارید، پس انداز کوچک اما منظم بهتر از هیچ است.

گام چهارم: هر ماه مرور و تنظیم کن

درصد پس انداز یک تصمیم یک باره نیست. هر ماه وضعیت را مرور کنید: آیا هزینه ای اضافه شده؟ آیا درآمد تغییر کرده؟ آیا به هدفی رسیده اید؟ بر اساس این اطلاعات، درصد را تنظیم کنید.

اول صندوق اضطراری بساز؛ بعد درصد را تنظیم کن

قبل از هر هدف دیگری، اول یک صندوق اضطراری بسازید. صندوق اضطراری پولی است که برای روز مبادا کنار می گذارید: تعمیر ناگهانی، هزینه درمان، از دست دادن شغل یا هر اتفاق غیر منتظره.

اندازه صندوق اضطراری معمولا معادل چند ماه هزینه زندگی است، نه چند ماه درآمد. یعنی صندوق باید بتواند چند ماه هزینه های ثابت شما را بدون درآمد پوشش دهد.

در مرحله ساخت صندوق اضطراری، درصد پس انداز شما می تواند موقتا بالاتر از حد معمول باشد. بعد از تکمیل صندوق، می توانید درصد را به سطح عادی برگردانید و سراغ هدف های دیگر بروید.

پس انداز را خودکار و قابل پیگیری کن

پس انداز زمانی موفق می شود که قابل پیگیری باشد. اگر ندانید چقدر پس انداز کرده اید و به کدام هدف نزدیک شده اید، انگیزه تان کم می شود. ابزارهای زیر می توانند در این مسیر کمک کنند:

• بودجه بندی ماهانه: با تعیین سقف خرج برای هر دسته، می بینید چقدر از درآمد باقی می ماند و کجا بیش از حد خرج می کنید. بودجه بندی ماهانه در جیب به شما کمک می کند سقف خرج هر دسته را مشخص کنید و قبل از ترکیدن بودجه هشدار بگیرید.
• هدف پس انداز: وقتی برای پول تان هدف دارید، پس انداز معنا پیدا می کند. هدف پس انداز به شما امکان می دهد هدف مالی را بر اساس گرم طلا یا دلار تعریف کنید تا پیشرفت واقعی را نسبت به تورم ببینید.
• ثبت تراکنش: برای محاسبه درصد درست، باید بدانید چقدر خرج می کنید. ثبت خودکار تراکنش از پیامک بانک در جیب، پیامک بانکی را روی خود گوشی می خواند، تراکنش را آماده می کند و با یک لمس تایید شما ثبت می شود. این قابلیت فقط روی اندروید در دسترس است.

نکته مهم درباره جیب: جیب هیچ وقت خودش هزینه را دسته بندی یا ثبت نمی کند. جیب پیشنهاد می دهد و ثبت نهایی همیشه با تایید خود شما انجام می شود. این یعنی کنترل نهایی پول دست خودتان است.

اشتباه های رایج در تعیین سهم پس انداز

• کپی کردن عدد دیگران: درصد پس انداز دوست، همکار یا یک فرد مشهور لزوما برای شما مناسب نیست. عدد را بر اساس شرایط خودتان محاسبه کنید.
• پس انداز نکردن تا آخر ماه: اگر تصمیم دارید «هرچه آخر ماه ماند» را پس انداز کنید، احتمالا هیچ چیز باقی نمی ماند. اول ماه پس انداز را جدا کنید.
• نادیده گرفتن بدهی: اگر بدهی با سود بالا دارید، گاهی تسویه زودتر بدهی از پس انداز کردن مهم تر است.
• نداشتن هدف مشخص: پس انداز بدون هدف، بی انگیزه و بی نظم می شود. حتی یک هدف کوچک و کوتاه مدت بهتر از هیچ است.
• فراموش کردن تورم: اگر پول فقط به صورت نقدی نگه داشته شود، ارزش آن به مرور کم می شود. در کنار پس انداز، به فکر حفظ ارزش پول هم باشید.

جمع بندی و قدم بعدی

پرسش «چقدر از درآمد را پس انداز کنیم؟» جواب ساده و ثابتی ندارد. بهترین پاسخ این است: یک چارچوب معروف مثل قانون ۵۰ ۳۰ ۲۰ یا قانون ۷۰ ۲۰ ۱۰ را به عنوان نقطه شروع انتخاب کنید، درصد را بر اساس هزینه ها، بدهی و هدف خودتان تنظیم کنید، اول صندوق اضطراری بسازید و پس انداز را قابل پیگیری کنید.

اگر تازه شروع کرده اید، مقاله روش های ساده پس انداز را هم بخوانید. برای پیگیری واقعی هزینه ها و دیدن پیشرفت پس انداز، می توانید با نصب رایگان جیب شروع کنید. جیب به شما کمک می کند خرج هایتان را ببینید، برای هر دسته سقف بگذارید و پیشرفت پس انداز را دنبال کنید؛ اما همیشه این خودتان هستید که تصمیم نهایی را می گیرید.

سوالات متداول

چند درصد از درآمد را باید پس انداز کنیم؟

پاسخ ثابتی برای همه وجود ندارد، اما چارچوب های معروف معمولا بین ۱۰ تا ۲۰ درصد از درآمد خالص ماهانه را پیشنهاد می کنند. قانون ۵۰ ۳۰ ۲۰ سهم ۲۰ درصدی و قانون ۷۰ ۲۰ ۱۰ سهم حدودا ۱۰ درصدی را پیشنهاد می دهد. عدد دقیق به هزینه های اجباری، بدهی و هدف مالی شما بستگی دارد.

آیا یک عدد ثابت برای همه وجود دارد؟

خیر. میزان درآمد، هزینه های اجباری، بدهی، مرحله زندگی و اهداف مالی در هر فرد متفاوت است. به همین دلیل درصد پس انداز باید بر اساس شرایط شخصی محاسبه شود، نه با کپی کردن عدد دیگران.

قانون ۵۰ ۳۰ ۲۰ چه می گوید؟

این قانون درآمد خالص را به سه بخش تقسیم می کند: ۵۰ درصد برای نیازها، ۳۰ درصد برای خواسته ها و ۲۰ درصد برای پس انداز و پرداخت بدهی. این چارچوب نقطه شروع خوبی برای بودجه بندی و تعیین سهم پس انداز است.

صندوق اضطراری چقدر باید باشد؟

صندوق اضطراری معمولا معادل چند ماه هزینه زندگی است، نه چند ماه درآمد. در مرحله ساخت صندوق، درصد پس انداز می تواند موقتا بالاتر باشد و بعد از تکمیل آن به سطح عادی برگردد.

پس انداز را اول ماه انجام دهیم یا آخر ماه؟

بهتر است اول ماه انجام شود. روش «اول خودت را پرداخت کن» یعنی به محض دریافت حقوق، مبلغ پس انداز را جدا کنید. اگر منتظر آخر ماه بمانید، احتمالا پولی برای پس انداز باقی نمی ماند.