یادآور سررسید چک؛ چطور هیچ چکی برگشت نخورد؟

بیشتر چک هایی که برگشت می خورند، از اول بی پشتوانه نبوده اند. صادرکننده قصد پرداخت داشته، اما تاریخ را فراموش کرده، پول را جای دیگری خرج کرده یا دیر فهمیده که موجودی حساب کافی نیست. نتیجه اش هم برای خودش سنگین است: ثبت سابقه منفی در سامانه صیاد، محدودیت های بانکی و خراب شدن اعتبار نزد طرف مقابل.

پاسخ کوتاه: برای اینکه هیچ چکی برگشت نخورد، کافی نیست فقط تاریخ سررسید را به خاطر بسپارید؛ باید یک یادآور سررسید چک چندمرحله ای داشته باشید: یکی چند هفته قبل برای جور کردن پول، یکی چند روز قبل برای انتقال پول به حساب جاری، و یکی روز قبل از سررسید برای کنترل نهایی موجودی. کنار این یادآورها، همه چک های صادر شده را یک جا ثبت کنید، جمع چک های هر ماه را از قبل بدانید و موجودی حساب جاری را هرگز برای خرج های روزمره خالی نکنید.

این مقاله درباره چک هایی است که خودتان صادر کرده اید و می خواهید مطمئن شوید هیچ کدام برگشت نمی خورد. اگر دنبال راهنمای چک های دریافتی هستید، مقاله وصول چک را ببینید.

چرا چک ها برگشت می خورند؟

قبل از ساختن سیستم یادآوری، بهتر است بدانیم دقیقا کجای کار خراب می شود. دلایل رایج برگشت خوردن چک صادرکننده های خوش حساب معمولا این ها هستند:

• فراموشی تاریخ: چک چند ماه پیش صادر شده و در شلوغی کارها، تاریخش از ذهن رفته است.
• هم زمانی چند چک: دو یا سه چک در یک هفته سررسید می شوند و جمع آن ها بیشتر از چیزی است که آماده کرده اید.
• خرج کردن موجودی حساب جاری: حساب جاری که چک به آن وصل است، برای خرید روزمره هم استفاده شده و موجودی ذخیره اش آب رفته است.
• وصول نشدن درآمد پیش بینی شده: روی پول یک چک دریافتی یا یک پرداخت حساب کرده بودید و آن پول به موقع نرسید.
• اشتباه در حساب: فکر می کردید پول کافی در حساب است، اما کارمزدها، کسورات یا یک برداشت فراموش شده باعث کسری شده است.

جالب اینجاست که تقریبا هیچ کدام از این دلایل با «یک یادآور ساده روز سررسید» حل نمی شود. اگر روز سررسید تازه یادتان بیفتد که پول ندارید، دیگر برای جور کردن آن دیر است.

یادآور سررسید چک باید چند مرحله ای باشد

یک یادآور خوب زمانی به شما خبر می دهد که هنوز فرصت کاری وجود دارد. به همین دلیل پیشنهاد می کنیم برای هر چک سه لایه یادآوری در نظر بگیرید:

فاصله دقیق این یادآورها قانون ثابتی ندارد. اگر درآمد شما ماهانه است، یادآور اول را طوری بگذارید که قبل از واریز حقوق همان ماه برسد تا بتوانید سهم چک را همان اول ماه کنار بگذارید. اگر درآمد نامنظم دارید، یادآور اول را حتی زودتر تنظیم کنید.

چرا یادآور ۳۰ روز قبل از همه مهم تر است؟

چون تنها یادآوری است که هنوز به شما حق انتخاب می دهد. یک ماه قبل از سررسید می توانید خرجی را عقب بیندازید، طلبی را پیگیری کنید، با طرف مقابل درباره تمدید صحبت کنید یا حتی بخشی از پس انداز را آزاد کنید. یک روز قبل از سررسید، تقریبا هیچ کدام از این گزینه ها وجود ندارد.

همه چک های صادر شده را یک جا ثبت کنید

یادآور بدون فهرست کامل کار نمی کند. اگر فقط برای بعضی چک ها یادآور گذاشته باشید، همان چکی که ثبت نشده ممکن است مشکل ساز شود. برای هر چک صادر شده حداقل این اطلاعات را نگه دارید:

• شماره و شناسه صیادی چک
• نام گیرنده
• مبلغ
• تاریخ سررسید
• حسابی که چک از آن صادر شده
• بابت چه چیزی صادر شده است (قسط خرید، اجاره، بدهی و…)

جزئیات کامل ساختن این فهرست و نگهداری آن را در راهنمای ثبت چک های دریافتی و پرداختی آورده ایم. نکته اینجاست که یادآور دقیقا از دل همین فهرست ساخته می شود.

جمع ماهانه چک ها را از قبل بدانید

یکی از غافلگیری های رایج، هم زمان شدن چند چک است. فرض کنید (مثال فرضی) این چک ها را صادر کرده اید:

• ۵ آبان: ۱۲ میلیون تومان بابت اجاره
• ۱۲ آبان: ۸ میلیون تومان بابت خرید قسطی لوازم خانگی
• ۱۸ آبان: ۲۰ میلیون تومان بابت بدهی به یک آشنا

هر کدام به تنهایی شاید قابل مدیریت باشد، اما جمع آن ها در آبان ۴۰ میلیون تومان است. اگر درآمد ماهانه شما مثلا ۳۵ میلیون تومان باشد و بخشی از آن هم خرج زندگی شود، این ماه بدون برنامه ریزی قبلی کم می آورید.

راه حل ساده است: در ابتدای هر ماه، یا بهتر از آن در ابتدای ماه قبل، جمع چک های آن ماه را ببینید و با درآمد قابل انتظار مقایسه کنید. تقویمی که همه سررسیدها، از چک و قسط تا قبض، را کنار هم نشان دهد، این مقایسه را خیلی راحت تر می کند. روش ساختن چنین تقویمی را در مقاله تقویم سررسید پرداخت ها توضیح داده ایم.

حساب جاری را از خرج روزمره جدا کنید

یک عادت ساده که احتمال برگشت خوردن چک را خیلی کم می کند، این است که حساب جاری متصل به دسته چک را فقط برای چک ها استفاده کنید. خرید روزمره، کارت به کارت و قبض ها را از حساب دیگری انجام دهید.

این کار دو مزیت دارد:

1. موجودی حساب جاری به صورت ناخواسته کم نمی شود.
2. در هر لحظه می دانید موجودی این حساب دقیقا برای کدام چک ها کنار گذاشته شده است.

اگر چند حساب بانکی دارید، این تفکیک حتی مهم تر است، چون احتمال اینکه اشتباهی از حساب جاری خرج کنید بیشتر می شود.

اگر یادآور آمد و پول کافی نداشتید چه کنید؟

یادآور خوب همیشه مشکل را حل نمی کند؛ گاهی فقط زودتر نشانش می دهد. اگر یادآور ۳۰ روزه یا ۷ روزه به شما گفت پول کافی ندارید، این گزینه ها را به ترتیب بررسی کنید:

1. پیگیری طلب ها: اگر کسی به شما بدهکار است، حالا وقت پیگیری جدی است.
2. عقب انداختن خرج های غیرضروری: خریدهای برنامه ریزی شده این ماه را تا بعد از سررسید چک عقب بیندازید.
3. صحبت با گیرنده چک: اگر احتمال کسری جدی است، پیش از سررسید با گیرنده صحبت کنید. خیلی از افراد ترجیح می دهند زودتر در جریان باشند تا اینکه روز سررسید با چک برگشتی روبرو شوند. هر توافقی را روشن و مکتوب کنید.
4. استفاده از صندوق اضطراری: اگر پس انداز اضطراری دارید، این یکی از موقعیت هایی است که استفاده از آن منطقی است؛ فقط بعدا دوباره پرش کنید.

آنچه نباید انجام دهید، نادیده گرفتن مشکل تا روز سررسید است. پیامدهای چک برگشتی، از سابقه منفی تا پیگیری حقوقی، معمولا از هزینه هر کدام از این گزینه ها سنگین تر است. گفتگوی زودهنگام و صادقانه تقریبا همیشه از روبرو شدن با چک برگشتی در روز سررسید کم هزینه تر است.

ابزار یادآور: تقویم گوشی، دفترچه یا اپلیکیشن مالی؟

هر ابزاری که شما را سر موقع باخبر کند بهتر از هیچ ابزاری است، اما تفاوت هایی دارند:

• تقویم گوشی: رایگان و در دسترس است، اما مبلغ، حساب و جمع ماهانه را نشان نمی دهد و باید برای هر چک چند رویداد جدا بسازید.
• دفترچه یا جدول اکسل: فهرست کامل می دهد، اما خودش یادآوری نمی کند و باید مرتب سراغش بروید.
• اپلیکیشن مالی: فهرست چک ها، سررسیدها و یادآوری را یک جا دارد و می توانید چک ها را کنار اقساط و قبض ها ببینید.

در جیب، بخش مدیریت اقساط و چک برای همین کار ساخته شده است: چک های صادر شده و دریافتی را ثبت می کنید، سررسیدها را در یک تقویم یکپارچه کنار اقساط می بینید و پیش از موعد یادآوری می گیرید. برای پرداخت هایی که چک یا قسط نیستند، مثل تمدید بیمه یا قبض، هم می توانید از یادآورهای جیب استفاده کنید. جیب آفلاین کار می کند و هیچ چیزی را بدون تایید شما ثبت نمی کند.

چک لیست جلوگیری از برگشت خوردن چک

برای جمع بندی، این چک لیست را برای هر چکی که صادر می کنید اجرا کنید:

• چک را همان روز صدور در فهرست چک ها ثبت کردم.
• یادآور حدود ۳۰ روز، یک هفته و یک روز قبل را تنظیم کردم.
• جمع چک های ماه سررسید را با درآمد همان ماه مقایسه کردم.
• مشخص کرده ام پول این چک از کدام درآمد یا پس انداز می آید.
• حساب جاری را برای خرج روزمره استفاده نمی کنم.
• روز قبل از سررسید موجودی حساب را کنترل می کنم.

این شش قدم ساده جلوی بیشتر برگشت خوردن هایی را می گیرد که دلیلشان نه بی پولی، بلکه غافلگیری است.

اگر می خواهید چک ها و اقساط تان را یک جا ببینید و پیش از هر سررسید یادآوری بگیرید، جیب را رایگان نصب کنید.

سوالات متداول

چند روز قبل از سررسید چک باید یادآور بگذارم؟

بهتر است بیش از یک یادآور داشته باشید: حدود یک ماه قبل برای برنامه ریزی پول، حدود یک هفته قبل برای انتقال مبلغ به حساب جاری و یک روز قبل برای کنترل نهایی موجودی.

اگر روز سررسید موجودی کافی نداشته باشم چه می شود؟

اگر گیرنده چک را به بانک ارائه کند و موجودی کافی نباشد، چک برگشت می خورد و گواهی عدم پرداخت صادر می شود که سابقه آن در سامانه های بانکی ثبت می شود. بهتر است پیش از سررسید با گیرنده صحبت کنید.

آیا تقویم گوشی برای یادآوری چک کافی است؟

برای تعداد کم چک کافی است، اما جمع ماهانه چک ها، حساب مبدا و مبلغ را کنار هم نشان نمی دهد. اگر چند چک و قسط هم زمان دارید، ابزاری که همه را یک جا نشان دهد کار را ساده تر می کند.

چرا باید حساب جاری را از خرج روزمره جدا کنم؟

چون خرج های کوچک روزانه به تدریج موجودی ای را که برای چک کنار گذاشته اید کم می کنند و معمولا تا روز سررسید متوجه نمی شوید.