هزینه های غیر ضروری کدامند و چطور آن ها را پیدا کنیم؟

همه می گویند «هزینه های غیر ضروری را حذف کن»، اما کمتر کسی می گوید آن ها را از کجا باید پیدا کرد. مشکل این است که خرج غیر ضروری معمولا خودش را غیر ضروری نشان نمی دهد؛ یا عادت شده، یا کوچک است، یا پشت یک دسته موجه مثل «خرید خانه» پنهان شده است. این مقاله روی مرحله قبل از صرفه جویی تمرکز دارد: اینکه هزینه غیر ضروری دقیقا چیست، رایج ترین انواعش کدامند و چطور با یک بازبینی ساده خرج های یک ماه، آن ها را پیدا کنید.

پاسخ کوتاه: هزینه غیر ضروری خرجی است که حذف یا کم کردن آن، سلامت، کار، امنیت یا زندگی روزمره شما را مختل نمی کند و ارزشی متناسب با پولش برایتان ندارد. رایج ترین نمونه ها اشتراک های استفاده نشده، خریدهای هیجانی، سفارش غذای پرتکرار، کارمزدها و جریمه های دیرکرد، و خرید تکراری وسایلی است که در خانه دارید. برای پیدا کردنشان، خرج های یک تا سه ماه را از صورت حساب یا پیامک بانکی دربیاورید، دسته بندی کنید و هر ردیف را با چند سوال ساده بسنجید.

وقتی هزینه ها را پیدا کردید، قدم بعدی کم کردن آن هاست که در راهنمای کاهش هزینه ها به صورت کامل توضیح داده شده است. اینجا فقط به شناسایی می پردازیم.

هزینه غیر ضروری دقیقا چیست؟

هزینه غیر ضروری با «هزینه تفریحی» یکی نیست. رفتن به سینما با خانواده ممکن است کاملا ارزشمند باشد، و در مقابل، یک هزینه به ظاهر ضروری مثل بسته اینترنت گران تر از نیاز، می تواند غیر ضروری باشد. ملاک، نوع خرج نیست؛ نسبت ارزش به پول و آگاهانه بودن آن است.

یک خرج را معمولا زمانی غیر ضروری حساب می کنیم که یکی از این ویژگی ها را داشته باشد:

• از آن استفاده نمی کنید یا خیلی کمتر از پولش استفاده می کنید.
• از روی عادت یا هیجان لحظه ای انجام شده، نه تصمیم.
• نسخه ارزان تری با همان کارکرد برایتان کافی است.
• نتیجه بی نظمی است، مثل جریمه دیرکرد یا کارمزد قابل اجتناب.
• تکراری است؛ چیزی را خریده اید که قبلا داشتید.

رایج ترین هزینه های غیر ضروری

دو ردیف این جدول معمولا بزرگ ترین سهم را دارند. اشتراک ها چون بی صدا و خودکار تمدید می شوند؛ اگر چند سرویس پخش آنلاین، فضای ابری و اپلیکیشن های پولی دارید، مدیریت اشتراک های ماهانه روش بازبینی شان را نشان می دهد. خریدهای هیجانی هم چون در لحظه کاملا منطقی به نظر می رسند؛ برای شناختن سازوکار آن ها، کنترل خرید هیجانی را بخوانید.

چطور هزینه های غیر ضروری را پیدا کنیم؟ (بازبینی سه مرحله ای)

مرحله ۱: همه خرج ها را جمع کنید

حافظه برای این کار قابل اعتماد نیست. خرج های یک تا سه ماه گذشته را از صورت حساب بانکی، پیامک های بانک، رسیدهای کارتخوان و خرج های نقدی که یادتان هست جمع کنید. یک ماه حداقل است؛ سه ماه تصویر دقیق تری می دهد، چون خرج های ماهانه و غیرماهانه را از هم جدا می کند.

مرحله ۲: دسته بندی کنید

هر خرج را در یک دسته بگذارید: خوراک، رفت و آمد، اشتراک ها، پوشاک، تفریح، سلامت و غیره. بدون دسته بندی، نمی توانید ببینید کدام بخش از زندگی بیشترین پول را می برد. اگر دسته هایتان مرتب نیست، راهنمای دسته بندی هزینه ها یک ساختار ساده پیشنهاد می دهد.

مرحله ۳: هر ردیف را با چهار سوال بسنجید

برای هر خرج یا گروه خرج، این چهار سوال را بپرسید و کنار آن علامت بزنید:

1. اگر این خرج را نکرده بودم، این ماه چیزی کم داشتم؟
2. آیا این خرج از روی تصمیم بود یا عادت و هیجان؟
3. آیا از آن به اندازه پولش استفاده کردم؟
4. آیا نسخه ارزان تر یا رایگانی کارم را راه می انداخت؟

هر ردیفی که به سوال اول «نه» و به یکی از سه سوال بعد پاسخ منفی داد، نامزد هزینه غیر ضروری است.

مثال: بازبینی خرج یک ماه

یک سناریوی فرضی با اعداد گرد: فردی با خرج متغیر ماهانه حدود 12 میلیون تومان، خرج های یک ماه را بازبینی می کند.

در این مثال، بین 3 تا 4 میلیون تومان در ماه، یعنی حدود یک چهارم تا یک سوم خرج متغیر، به طور مشخص به عنوان غیر ضروری علامت خورده است. نکته مهم این است که هیچ کدام از این ردیف ها به تنهایی بزرگ نبودند؛ فقط در کنار هم دیده شدند.

چه چیزهایی را نباید غیر ضروری حساب کرد؟

شناسایی افراطی هم مشکل ساز است. این موارد را بی دلیل حذف نکنید:

• سلامت و درمان: عقب انداختن دندانپزشکی یا چکاپ معمولا بعدا گران تر تمام می شود.
• نگهداری و تعمیر: سرویس خودرو یا تعمیر کوچک امروز، جلوی هزینه بزرگ فردا را می گیرد.
• آموزش و مهارت: هزینه ای که مستقیما درآمد آینده را بالا می برد، سرمایه گذاری است نه ولخرجی.
• یک سهم کوچک تفریح: بودجه ای که هیچ لذتی در آن نیست، معمولا دوام نمی آورد.

شناسایی را به یک عادت ماهانه تبدیل کنید

هزینه های غیر ضروری دوباره برمی گردند؛ اشتراک جدید اضافه می شود، عادت تازه ای شکل می گیرد. به همین دلیل بازبینی یک باره کافی نیست. کافی است آخر هر ماه پانزده دقیقه وقت بگذارید و فقط سه چیز را ببینید: کدام دسته از ماه قبل بزرگ تر شده، چه اشتراک یا پرداخت تکراری جدیدی اضافه شده و بزرگ ترین خرج های کوچک تکرارشونده کدامند.

این کار وقتی ساده می شود که خرج ها از قبل ثبت و دسته بندی شده باشند. در جیب، روی اندروید، تراکنش ها از پیامک بانکی روی خود گوشی خوانده و آماده می شوند و فقط با تایید شما ثبت می شوند؛ پس خرج های کوچک هم در حساب می آیند. بعد با گزارش های مالی جیب در نمودار حلقه ای می بینید هر دسته چه سهمی از خرج شما دارد و در روند سالانه می بینید کدام دسته در حال بزرگ شدن است. همین نمودارها سوال «پولم کجا رفت؟» را به یک پاسخ مشخص تبدیل می کنند.

جمع بندی

هزینه غیر ضروری خرجی است که حذفش زندگی شما را مختل نمی کند و ارزشی متناسب با پولش ندارد. رایج ترین آن ها اشتراک های استفاده نشده، سفارش غذای عادتی، خریدهای هیجانی، جریمه ها و کارمزدها، بسته های بیش از نیاز و خرج های کوچک روزانه هستند. برای پیدا کردنشان خرج های یک تا سه ماه را جمع کنید، دسته بندی کنید و هر ردیف را با چهار سوال بسنجید. سلامت، تعمیرات، آموزش و سهم کوچک تفریح را در این فهرست نگذارید و بازبینی را هر ماه تکرار کنید.

اگر می خواهید خرج هایتان بدون دفترچه ثبت و دسته بندی شود تا بازبینی ماهانه چند دقیقه طول بکشد، نصب رایگان جیب را امتحان کنید.

سوالات متداول

فرق هزینه غیر ضروری با هزینه متغیر چیست؟

هزینه متغیر یعنی مبلغش هر ماه تغییر می کند، مثل خوراک یا قبوض. هزینه غیر ضروری به ارزش خرج مربوط است. یک هزینه متغیر می تواند کاملا ضروری باشد و یک هزینه ثابت، مثل اشتراکی که استفاده نمی شود، می تواند غیر ضروری باشد.

برای پیدا کردن هزینه های غیر ضروری خرج چند ماه را بررسی کنم؟

حداقل یک ماه، اما سه ماه تصویر بهتری می دهد، چون الگوهای تکراری و خرج های غیرماهانه را بهتر نشان می دهد.

آیا باید همه هزینه های غیر ضروری را یک باره حذف کنم؟

لازم نیست. معمولا بهتر است از دو یا سه مورد بزرگ و بی ارزش شروع کنید، مثل اشتراک های استفاده نشده یا جریمه های دیرکرد، و بقیه را به تدریج کم کنید تا تغییر پایدار بماند.

چطور بفهمم یک خرید، هیجانی بوده است؟

اگر خرید از قبل در برنامه یا فهرستتان نبود، تصمیمش در کمتر از چند دقیقه گرفته شد و بعد از خرید کمتر از انتظار استفاده شد، احتمالا هیجانی بوده است.